Khi quảng cáo làm “tổn thương” chính trị

Theo một khảo sát vào năm 2008 về phản ứng của công chúng khi gặp quảng cáo (TVC) trên các phương tiện truyền thông đại chúng: 93% quan tâm theo dõi TVC trên truyền hình trong khi có tới 43,3% sẽ bỏ qua, không quan tâm đến TVC trên Intermet. Có thể thấy, những TVC trên truyền hình với hình ảnh sống động và âm thanh sắc nét vẫn luon giữ được vị trí quan trọng trong lòng khán giả cũng như người tiêu dùng. Tuy nhiên, hầu hết các video TVC hiện nay đang “định hướng lệch chuẩn” về gout thẩm mỹ (không phù hợp với các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc ta) và vô tình gây ra “tổn thương” chính trị.

Một TVC sẽ tác động đến xã hội trên 4 phương diện:

hinh 1

Để làm rõ luận điểm đưa ra ở trên, tôi xin lấy một TVC rất điển hình làm ví dụ phân tích và chứng minh. Đó là TVC Kotex Pro vào năm 2011 – một TVC cho sản phầm về giới.

Vì sao chọn TVC này làm ví dụ điển hình?

TVC có một ý tưởng không phải mới mẻ những lạ rất trúng tâm lý: Họ đưa ra hình ảnh một phụ nữ tạm gọi là “ lý tưởng  cho thế kỷ 21” rất tự tin nhờ sản phảm Kotex Pro.

Về hình ảnh: Một cô gái rất xinh đẹp, trẻ trung trong mọi phong cách: năng động, dịu dàng, sang trọng, quyến rũ, chuyên nghiệp…; các diễn viên phụ đều là những trai xinh gái đẹp, ăn mặc lịch sự, phong cách; khung cảnh đông vui, nhộn nhịp; màu sắc chủ đạo là các găm màu tối như màu tím, màu xanh tạo vẻ bí ấn và sức cuốn hút của phái nữ.

Về âm thanh: Giọng người dẫn rất dễ thương và rõ ràng; âm nhạc giật, có phần tăng dần nhịp điệu cộng thế tiếng trống rộn ràng đã tạo cho người xem cảm giác phấn khích, khi đó, như có một động lực gì đó thôi thúc họ sử dụng sản phẩm.

Đặc biệt, với một sản phẩm vốn có tính nhạy cảm như băng vệ sinh, tác giả đã khéo léo đưa nó vào TVC một cách rất tự nhiên, không làm cho người người xem thấy ngại ngùng với người xung quanh và mất thiện cảm với sản phẩm.

Tóm lại, từ ý tưởng, hình ảnh, âm thanh cho đến cách đưa sản phẩm vào TVC đã được nhà quảng cáo tính toán rất kĩ lượng để mang tác động triệt để nhất đến hành vi của khán giả. Không chi riêng TVC Kotex Pro  mà hầu hết các TVC hiện nay dều được mình họa bằng những nhân vật xinh đẹp, giói giang, phong cảnh đẹp như mơ với âm thanh năng động,cuốn hút rât có hiệu quà trong việc thúc đây tiêu dùng.

TVC mang đến thông tin hữu ích cho xã hội và thúc đẩy nền kinh tế phát triển

– Với xã hội: TVC mang đến một thông tin rất cần thiết và hữu ích cho phụ nữ. Sản phẩm với cấu trúc 3d khô thoáng và hương thơm dịu nhẹ của hương cỏ Ladvender sẽ giúp  phụ nữ hoàn toàn tự tin làm những điều mình thích.

– Với kinh tế: Rõ ràng từ khi cô gái mới xuất hiện, thoải mái lựa chọn quần áo, giày dép rồi vô cùng quyễn rũ bên một chàng trai và cuối cùng là tự tin trong những công việc đầy tính nghệ thuật, TVC đã đẩy người xem lên đỉnh điểm của sự sung sướng và mong muốn. Tiếp tục đánh vào tâm lý, TVC có đề cập đế đến một cản trở là nỗi lo của phái nữ vào ngày ấy và nhanh chóng giải quyết vấn đề:

  •  Bạn mong muốn giống cô ấy nhưng khi sử dụng sản phẩm khác bạn cảm thấy khó chịu vì nó quá dày mà thấm ít =>> Kotex Pro với công nghệ 3d siêu thoáng và chống tràn sẽ giúp bạn hoàn toàn thoải mái.
  •  Bạn mong muốn giống cô ấy nhưng khi sử dụng sản phẩm khác bạn vẫn cảm thấy tự ti về mùi phát ra từ cơ thế  =>> Kotex Pro với hương thơm dịu mát của Lavender sẽ giúp bạn hoàn toàn tự tin khi đến các đám đông.

Như vậy, khi vấn đề được giải quyết, khán giả sẽ sẵn sàng rút hầu bao để dinh sản phẩm Kotex Pro về sử dụng với hy vọng sẽ trở nên giống như cô gái trong TVC. TVC đã làm thay đổi hành vi, thúc đẩy nhu cầu mua bán, trao đổi, làm nền kinh tế phát triển. Đó là những tác động tích cực của TVC lên xã hội.

TVC đang “định hướng lệch chuẩn” về gout thẩm mỹ và vô tình gây ra “tổn thương” chính trị

Như đã phân tích ở trên, hai tác động tích cực chỉ là bề nổi. Những thông tin hữu ích cho cộng đồng hay một sản phầm tuyệt vời cho phái nữ cũng như lợi nhuận kinh tế của doanh nghiệp mới chỉ là những tác động trước mắt mà ta có thể nhìn thấy, sờ thấy do TVC đem lại. Còn ngoài ra, hầu hết nhà quảng cáo đều không chú ý hay “vô tình” để quên những yếu tố tiêu cực mà TVC tác động lên xã hội. Đó là tác động lên văn hóa và chính trị.

Với văn hóa: Mở đầu TVC cô gái hát: “Bắt đầu đi làm là bạn bước vào cuộc sống với bao nhiêu lực chọn… chọn trang phục… chọn bạn trai… chọn nghề nghiệp…”. Đi kèm với lời bài hát là hình ảnh minh họa: Cô gái đó thay đổi quần áo liên tục, lướt qua hàng loạt quần áo, giày dép.

Xem TVC xong, người ta sẽ đặt ra một loạt câu hỏi: Tại sao cô gái bắt đầu đi làm lại không đề cấp đến lo lắng về kiến thức chuyên môn mà lại chỉ tập trung lựa chọn quần áo giày dép? Tại sao cô gái không chăm chút cho cả bản chất bên trong mà chỉ lo lắng cho bề ngoài? Tại sao cô gái luôn lựa chọn công việc nghệ thuật? Tại sao công việc nào cô gái lựa chọn đều rất đơn giản, dễ dàng và hào nhoáng vậy?…Tất cả những thắc mắc trên sẽ vô tình tạo ra một phong cách sống mới. Đó là các cuộc sống hào nhoáng, con người chuộng hình thức, lầm tưởng về cuộc sống nên kích thích lối sống hưởng thụ. Việc cô gái lựa chọn quá nhiều trang phục cho ngày mới đi làm đã góp phần hình thành thói quen tiêu dùng phung phí, không hợp lý. Những công việc của cô gái cũng làm cho khán giả lầm tưởng về sự cống hiến của cá nhân cho xã hội làm cho con người ta bớt độ cần cù chăm chỉ đi. Ngoài ra, những hành động nhạy cảm của cô chàng trai với cô gái đã gây tò mò về giới tính và các vấn đề tình dục… Mặt khác, đối tượng tiếp nhận TVC này chủ yếu là giới nữ, đặc biệt là lứa tuổi 15-20. Trong đó, 15-25 cũng là lứa tuổi đang hình thành nhân cách, dễ dàng tiếp nhận cái mới và bắt chước theo nó. Những TVC này phát đi phát lại đã làm cho các chúng có những cái nhìn không chuẩn về cuộc sống thực tế!

– Về chính trị: Hầu hết các TVC đều muốn tạo ra những nhân vật và hình ảnh đẹp nhất cho người xem. Nhân vật trong TVC thường rất xinh đẹp với mái tóc vàng, da trắng, mắt xanh, người nhỏ, chân dài, ăn mặc đồ hàng hiệu… Phong cảnh trong TVC thường là những căn nhà biệt thư cao tầng, khu vui chơi giải trí như ở châu Âu… Trong khi đó, cả nhà quảng cáo và những người xem luôn có hướng coi những gì trong TVC là “lý tưởng”, là “hoàn hảo”, là “cái đẹp”, là cái mà con người cần hướng đến.  Như vây, với các TVC này, chúng ta – những người dân Việt Nam, những người dân châu Á đang có tư tưởng sùng ngoại, sùng bái châu Âu, luôn cho rằng châu Au là chuẩn mực.

Mặt khác của tư tưởng sùng ngoại chính là sự suy giảm lòng tự hào dân tộc. Tại sao TVC không lấy người phụ nữ Việt Nam duyên dáng bên tà áo dài hay bên bộ áo bà bà? Tại sao không lấy khung cảnh bình dị, quen thuộc là những nếp nhà quen thuộc của Việt Nam? Rõ ràng, các nhà quảng cáo không tin tưởng và không chắc chắn rằng người xem sẽ sung sướng và thích thú đến nỗi sẽ mua sản phẩm khi xem xong TVC thuần Việt. Thậm chí, bản thân người xem cũng không cảm thấy hứng thú và thỏa mãn khi xem TVC thuần Việt. Có thể thấy, tư tưởng sùng ngoại và sự suy giảm lòng tự hào dân tộc, có ảnh hưởng xấu đến thái độ chính trị của một bộ phận không nhỏ công chúng và đang vô tình gây tổn thương cho chính trị nước ta.

Quảng cáo là yếu tố tất yếu trong nền kinh tế thị trường. Kinh tế càng phát triển thì quảng cáo càng mở rộng. Tuy nhiên, vấn đề cần phải quản lý quảng cáo như thế nào để hạn chế những tiêu cực của nó, đặc biệt là những ảnh hưởng xấu đến văn hóa và chính trị.

Vũ Hồng Hạnh PR32

Advertisements